#Mother'sday#
माझा आणि सावनी चा एक आवडता जोक आहे . तिला मी सांगितलेली एखादी गोष्ट आतून पटली असेल , पण निव्वळ हट्टापोटी तिला त्या क्षणी बरोबर उलट वागायचं असेल तर माझी ठरलेली रिऍक्शन असते "ठीक आहे , आता सोप्पं झालं मला , सोडून देते आता मी 'मदर ड्यूटी' करणं , तुला हवं तसं वागायला तू मोकळी आहेस ."
माझ्या शिस्तीपेक्षा माझा हा स्टॅन्ड तिला जास्त झोंबतो . मी शिस्त लावणं थांबवणं म्हणजे तिला एका प्रकारे वाऱ्यावर सोडून देण्यासारखं आहे असं तिला कुठेतरी वाटतं , आणि ती माझं म्हणणं ऐकून घेण्याच्या मनस्थितीत येते . आता मोठी होतेय तसतसे या माझ्या म्हणण्यातला फोलपणा तिच्या लक्षात येतोय . त्यामुळे आता ती मला सांगते, "लगेच मदर ड्युटी सोडायची धमकी देऊ नकोस , "आणि या माझ्या कालबाह्य झालेल्या आयडिया वर आम्ही दोघी मनसोक्त हसतो.
मदर ड्युटी किंवा आईपण . काय काय येत नाही त्यात ? अपत्य जन्मल्या पासून त्याच्या खायच्या प्यायच्या वेळा सांभाळणं हे सगळ्यात आधी सुरु होतं . स्वतः पलीकडे जाऊन दुसऱ्या एका जीवाला खाऊ पिऊ घालायची जबाबदारी करणारी प्रत्येक व्यक्ती हि मदर ड्युटी करत असते . त्या पाठोपाठ येते एका दुसऱ्या जीवाची स्वच्छता . आपले शरीर धर्म स्वतः सांभाळायची क्षमता येईपर्यंत केले जाणारे कर्तव्य हि देखील मदर ड्युटी . त्या खालोखाल पहिली जाते ती आपल्यावर अवलंबून असणाऱ्यांची सुरक्षितता .
या सर्व झाल्या बेसिक जबाबदाऱ्या . काम नेमून दिलेली एखादी पगारी व्यक्ती देखील वेळे प्रसंगी या जबाबदाऱ्या पार पडू शकते . या व्यतिरिक्त काही संस्कार , थोडी शिस्त , वागण्याचे नीती नियम मुद्दाम आपल्या पाल्या मध्ये रुजवावे लागतात . चांगलं चुंगलं खाऊन , नीट नेटकं राहून सर्व सुखं पायाशी देऊन मुलं कोड कौतुकात आपसूक वाढतात , पण ती उत्तम नागरिक आपोआप होत नाहीत . मैत्रीभाव जपणे , मिळून मिसळून वावरणे , खरे बोलणे आणि वागणे , दुसऱ्याचे चांगले स्वीकारणे , असे समाजात वावरताना लागणारे बहू उपयुक्त गुण आपल्या पाल्याच्या अंगी बाणवणे हि एक आद्य मदर ड्युटी आहे .
आपल्या पाल्याच्या मागे खंबीरपणे पालकांनी उभं असणं , हे अगदी स्वाभाविक आहे . पण याची गल्लत आपण त्यांच्या चुकांवर पांघरून घालून करत असू , तर हा आपला सर्वात मोठा प्रमाद ठरेल .
लालयेत पंच वर्षाणि , दश वर्षाणि ताडयेत
प्राप्तेषु षोडशे वर्षे , पुत्रं मित्रवदाचरेत
हे उगाच नाही आपल्या कानांवर पडत आले .
समवयस्कांसोबत वावरताना मुलांच्या भांडणं तक्रारीं मध्ये वारंवार आपल्या पाल्याकडे बोट दाखवलं जात असेल , शाळेत , घरात , भावंडात , शेजारी पाजारी सगळीकडून आपल्या पाल्याच्या वर्तवणुकीबद्दल उलट सुलट बोललं जात असेल , तर आपण पालक म्हणून तो लाल बावटा किंवा धोक्याची घंटा समजून सावध होणं हे देखील आपलं आद्य कर्तव्य आहे . त्यात कमीपणा वाटून , तसं काही नाहीच आहे , मुले मुद्दाम आपल्या बाब्या/बबडी ला एकटं पाडतात , त्याला उद्युक्त करतात , सगळं जग खोटं आणि आपला बाब्या / बबडी तेवढे खरे .......
या गैरसमजुतीची झापडं लावून पालकांनी वागणं या सारखी अक्षम्य चूक नाही .
चूक ती चूकच . ती तिथल्या तिथे दुरुस्त करणे व त्यातून आपल्या पाल्याला योग्य धडा घ्यायला लावणे हे प्रसंगी कोड कौतुक पेक्षा देखील जास्त मोलाचे आहे . आपल्या लाडाने त्यांचं बालपण रम्य होतं , पण हि शिस्तीची शिदोरी त्यांना जन्मभर पुरणारी आहे . पुढे अनेक मोहाच्या आणि इतर कसोटी पाहणाऱ्या क्षणी हि शिदोरी च त्यांच्या कामी येणार आहे . आपल्या व्यतिरिक्त त्यांनी जोडलेल्या इतर नातेसंबंधात हीच शिदोरी त्यांना योग्य वर्तवणुकीची दिशा दाखवेल .
शेवटी आपले मूल हे आपलेच प्रतिबिंब असते . एखाद्या पाल्याच्या वर्तवणुकीतून त्याच्या पालकांच्या व्यक्तिमत्वाचा ढोबळ अंदाज बांधणं अजिबात कठीण नाही .
पानात भरमसाठ अन्न टाकणारी , श्वास घ्यावा इतक्या सहजतेनं खोटं बोलणारी , कोणी तक्रार केली कि निष्पापप चेहरा करून आपण तसे वागलोच नाही हे बेमालूमपणे सांगणारी मुले पाहण्यात आली .......
तर आपण पालकांनबद्दल बांधलेले अंदाज सहसा खोटे ठरत नाहीत .
तर लेखाचा उद्देश हा कि जन्म देणं हे आई होण्यामधलं सर्वात सोप्पं काम आहे . त्या पुढे आयुष्यभर ते आईपण निभावणं , त्यासाठी स्वतःच्या सवयींना मुरड घालणं , आणि सतत आपल्याला कोणी तरी बेमालूमपणे फॉलो करत आहे या जाणिवेतून कमीत कमी चुका करत पालकत्व पार पाडणं हि आयुष्यभराची तपश्चर्या आहे.
माझा आणि सावनी चा एक आवडता जोक आहे . तिला मी सांगितलेली एखादी गोष्ट आतून पटली असेल , पण निव्वळ हट्टापोटी तिला त्या क्षणी बरोबर उलट वागायचं असेल तर माझी ठरलेली रिऍक्शन असते "ठीक आहे , आता सोप्पं झालं मला , सोडून देते आता मी 'मदर ड्यूटी' करणं , तुला हवं तसं वागायला तू मोकळी आहेस ."
माझ्या शिस्तीपेक्षा माझा हा स्टॅन्ड तिला जास्त झोंबतो . मी शिस्त लावणं थांबवणं म्हणजे तिला एका प्रकारे वाऱ्यावर सोडून देण्यासारखं आहे असं तिला कुठेतरी वाटतं , आणि ती माझं म्हणणं ऐकून घेण्याच्या मनस्थितीत येते . आता मोठी होतेय तसतसे या माझ्या म्हणण्यातला फोलपणा तिच्या लक्षात येतोय . त्यामुळे आता ती मला सांगते, "लगेच मदर ड्युटी सोडायची धमकी देऊ नकोस , "आणि या माझ्या कालबाह्य झालेल्या आयडिया वर आम्ही दोघी मनसोक्त हसतो.
मदर ड्युटी किंवा आईपण . काय काय येत नाही त्यात ? अपत्य जन्मल्या पासून त्याच्या खायच्या प्यायच्या वेळा सांभाळणं हे सगळ्यात आधी सुरु होतं . स्वतः पलीकडे जाऊन दुसऱ्या एका जीवाला खाऊ पिऊ घालायची जबाबदारी करणारी प्रत्येक व्यक्ती हि मदर ड्युटी करत असते . त्या पाठोपाठ येते एका दुसऱ्या जीवाची स्वच्छता . आपले शरीर धर्म स्वतः सांभाळायची क्षमता येईपर्यंत केले जाणारे कर्तव्य हि देखील मदर ड्युटी . त्या खालोखाल पहिली जाते ती आपल्यावर अवलंबून असणाऱ्यांची सुरक्षितता .
या सर्व झाल्या बेसिक जबाबदाऱ्या . काम नेमून दिलेली एखादी पगारी व्यक्ती देखील वेळे प्रसंगी या जबाबदाऱ्या पार पडू शकते . या व्यतिरिक्त काही संस्कार , थोडी शिस्त , वागण्याचे नीती नियम मुद्दाम आपल्या पाल्या मध्ये रुजवावे लागतात . चांगलं चुंगलं खाऊन , नीट नेटकं राहून सर्व सुखं पायाशी देऊन मुलं कोड कौतुकात आपसूक वाढतात , पण ती उत्तम नागरिक आपोआप होत नाहीत . मैत्रीभाव जपणे , मिळून मिसळून वावरणे , खरे बोलणे आणि वागणे , दुसऱ्याचे चांगले स्वीकारणे , असे समाजात वावरताना लागणारे बहू उपयुक्त गुण आपल्या पाल्याच्या अंगी बाणवणे हि एक आद्य मदर ड्युटी आहे .
आपल्या पाल्याच्या मागे खंबीरपणे पालकांनी उभं असणं , हे अगदी स्वाभाविक आहे . पण याची गल्लत आपण त्यांच्या चुकांवर पांघरून घालून करत असू , तर हा आपला सर्वात मोठा प्रमाद ठरेल .
लालयेत पंच वर्षाणि , दश वर्षाणि ताडयेत
प्राप्तेषु षोडशे वर्षे , पुत्रं मित्रवदाचरेत
हे उगाच नाही आपल्या कानांवर पडत आले .
समवयस्कांसोबत वावरताना मुलांच्या भांडणं तक्रारीं मध्ये वारंवार आपल्या पाल्याकडे बोट दाखवलं जात असेल , शाळेत , घरात , भावंडात , शेजारी पाजारी सगळीकडून आपल्या पाल्याच्या वर्तवणुकीबद्दल उलट सुलट बोललं जात असेल , तर आपण पालक म्हणून तो लाल बावटा किंवा धोक्याची घंटा समजून सावध होणं हे देखील आपलं आद्य कर्तव्य आहे . त्यात कमीपणा वाटून , तसं काही नाहीच आहे , मुले मुद्दाम आपल्या बाब्या/बबडी ला एकटं पाडतात , त्याला उद्युक्त करतात , सगळं जग खोटं आणि आपला बाब्या / बबडी तेवढे खरे .......
या गैरसमजुतीची झापडं लावून पालकांनी वागणं या सारखी अक्षम्य चूक नाही .
चूक ती चूकच . ती तिथल्या तिथे दुरुस्त करणे व त्यातून आपल्या पाल्याला योग्य धडा घ्यायला लावणे हे प्रसंगी कोड कौतुक पेक्षा देखील जास्त मोलाचे आहे . आपल्या लाडाने त्यांचं बालपण रम्य होतं , पण हि शिस्तीची शिदोरी त्यांना जन्मभर पुरणारी आहे . पुढे अनेक मोहाच्या आणि इतर कसोटी पाहणाऱ्या क्षणी हि शिदोरी च त्यांच्या कामी येणार आहे . आपल्या व्यतिरिक्त त्यांनी जोडलेल्या इतर नातेसंबंधात हीच शिदोरी त्यांना योग्य वर्तवणुकीची दिशा दाखवेल .
शेवटी आपले मूल हे आपलेच प्रतिबिंब असते . एखाद्या पाल्याच्या वर्तवणुकीतून त्याच्या पालकांच्या व्यक्तिमत्वाचा ढोबळ अंदाज बांधणं अजिबात कठीण नाही .
पानात भरमसाठ अन्न टाकणारी , श्वास घ्यावा इतक्या सहजतेनं खोटं बोलणारी , कोणी तक्रार केली कि निष्पापप चेहरा करून आपण तसे वागलोच नाही हे बेमालूमपणे सांगणारी मुले पाहण्यात आली .......
तर आपण पालकांनबद्दल बांधलेले अंदाज सहसा खोटे ठरत नाहीत .
तर लेखाचा उद्देश हा कि जन्म देणं हे आई होण्यामधलं सर्वात सोप्पं काम आहे . त्या पुढे आयुष्यभर ते आईपण निभावणं , त्यासाठी स्वतःच्या सवयींना मुरड घालणं , आणि सतत आपल्याला कोणी तरी बेमालूमपणे फॉलो करत आहे या जाणिवेतून कमीत कमी चुका करत पालकत्व पार पाडणं हि आयुष्यभराची तपश्चर्या आहे.
