Saturday, September 29, 2018

आम्ही पेठी

#आम्ही पेठी#

आपण कुठे जन्म घ्यावा हे जसं आपल्या हातात नसतं तसंच आपण कुठल्या पत्त्यावर राहावं हे देखील कधी कधी आपल्या हातात नसतं . एखाद्याला त्याच्या पत्त्यावरून जज करणारी माणसं अनुभवली कि मौज वाटते . अमुक पत्त्यावर राहणारी उचभ्रु किंवा तमुक पत्त्यावर राहणारी सबर्बन आणि ठराविक पत्त्यावर राहणारी पेठी हे किती सहज बोलून जातो आपण .


अमुक अमुक पत्त्यावर राहिलो म्हणजे आपण मॉडर्न . अमुक एका गोतावळ्यात वावरलं  , अमुक प्रकारचा पेहराव केला , आपल्या राहत्या पत्त्याला  साजेशी बाह्य जीवनशैली अंगिकारली म्हणजे आपण फॉरवर्ड झालो असा काहींचा समज होत असावा . या उलट आमच्यासारखे पत्ताच तो असल्याने पेठी चा शिक्का  आणि त्यावरून इतरांची टीका या दोन्ही गोष्टी झेलणारे .


आम्ही मंडईत जाऊन भाजी आणतो , आम्ही ब्रह्मवृंद गुरुजींचे आमंत्रण न चुकता स्वीकारतो , दोन  चारच पण व्रत वैकल्य करतो , सहकुटुंब बादशाही मध्ये जेवायला जातो , शक्यतो २ चाकीनेच ये जा करतो , पिढ्यान पिढ्या चालत आलेली नाती आणि मैत्री अभिमानाने मिरवतो - या  आणि अशा  आमच्या  टिपिकल पेठी सवयी  .


यातील काही सवयी आमच्या बालपणीचा ठेवा आहेत , काहींमुळे घरात चैतन्य आणि प्रसन्नता भरून राहते , गावाच्या वेशीवर राहत असल्यामुळे २ चाकी वापरणे हा अतिशय व्यावहारिक चॉईस असतो , ज्या वास्तू ची विशिष्ट चव जिभेवर रेंगाळते तो मेस असला तरी आम्हाला त्याने काही फरक पडत नाही .
पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या मैत्रीनेच आजवर रात्री बेरात्री हाकेला ओ देऊन आम्ही  आहोत' हा दिलासा दिलेला आहे . '


आमच्या या पेठी जीवनशैली चे हे नुसते वरवरचे चित्रण देऊन मी थांबणार नाहीये . त्यातील अंतरंग हि तितकेच रंजक आहेत .
माझ्या आजारी आई वडिलांना त्या त्या वेळी उपचारादरम्यान माझ्या याच पेठी घराने घरात सासरे असताना सुद्धा काही महिने ते वर्ष सामावून घेतलंय . हि शक्यता सो कॉल्ड उच्चभ्रू आणि उपनगरीय घरांमध्ये आजही स्वप्नवत आहे . 

माझा पेठी नवरा मला स्वैपाकात घरकामात हर प्रकारे मदत करतो , मला माझ्या वर्तुळात वावरताना त्याचे कसलेच दडपण नसते . माझे मित्र त्याला इंसेक्युर   करत नाहीत . तो माझ्याशी सर्व प्रकारचे वैचारिक आणि भावनिक शेअरिंग करतो . पाळी शी निगडित सर्व धार्मिक निर्बंध झुगारायला त्याने मला प्रोत्साहन दिले आहे . त्याला अनेक मैत्रिणी आहेत . ज्यांच्याशी तो गाठी भेटी चॅटिंग सगळं मला सांगून सवरून करतो . कारण जिथे मनात खोट  असते तिथेच माणूस लपवतो . नुकतंच त्याने सावनी च्या नावातील मधले नाव बदलून माझे नाव घातले . तो माझ्या आई बाबांची वेळोवेळी आर्थिक जबाबदारी घेतो.
आजवर नवरा बायको च्या नात्यात अनेकदा आम्ही भांडलो , टोकाच्या प्रतिक्रिया दिल्या . पण ती त्या त्या वयातली अपरिपक्वता होती. या माझ्या पेठी नवऱ्याने कालांतराने आपल्या स्वभावातील  उणिवा ओळखल्या , त्या मुळात आहेत हे स्वीकारलं , त्यावर काम करून स्वतःला जमेल तितकं रिफाईन केलं . हल्लीच्या भाषेत त्याला अचिंविंग कपल गोल्स असं गोंडस नाव आहे .


तर असे हे आम्हा पेठी न चे अंतरंग. त्यात डोकावून पाहणाऱ्याला लक्खपणे काहीतरी नक्कीच गवसेल . आचार विचार आणि व्यवहारात इतरांना लाजवेल असं पुरोगामीत्व वेळ प्रसंगी अंगिकारायला पत्ता कधीच आड येत नाही हे तरी निश्चित उमजेल .

Wednesday, September 26, 2018

diet pahave karun

#डाएट पाहावे करून #

सध्या बघावं तिकडे म्हणजे ( सोशल मीडिया वर ) दीक्षित - दिवेकर वाद सुरु आहे . या विषयावर टुकार जोक्स टाकत वॉट्सऍप वर विनोद निर्मिती चा वसा घेतलेले बहाद्दर आहेत , तर कुठे जाणकार तज्ञ् त्यावर हिरीरीने आपली मत - मतांतरे मांडत आहेत .
आपल्या ओळखीचे बरेच जण या दोन्ही पैकी एकाचे तरी अनुयायी असलेले आपल्याला दिसतात . त्यात हल्ली दीक्षितांचाच वरचष्मा जास्त . दोन्ही जीवनशैलींबद्दल मला आदर आहे . दोन्ही चे आपापले फायदे , विरोधाभास , त्यावर घडलेली डिस्कशन्स , शास्त्रीय उहापोह या सर्वच बाबतीत एव्हाना आपण सगळेच खूपच अपडेटेड आहोत.
हे सर्व असले तरीही माझ्यासारखे काही जण नक्की असतील जे या पैकी कुठल्याही एका शैली ला आपलेसे करण्याकडे कानाडोळा करीत असतील . प्रत्यक्ष उडी घ्यायला कचरत असतील. त्या सर्वांचे प्रातिनिधिक मत मला मांडायचे आहे .
माझ्या सारखे काही जण आत्ताशी चाळीशी ला पोचले असतील . वर्षानुवर्षे काठी सारखा अति शिडशिडीत बांधा लाभलेले आत्ताशी कुठे काठी न दिसता  खांब दिसू लागले असतील. जरा मूठ भर मांस अंगावर चढल्याच्या खुमारीत असतील. सध्याच्या या "तब्बेत सुधारलेली दिसते " फेज  मध्ये रमलेले आम्ही एवढ्यात तरी वजन कमी करणे या विषयापर्यंत अजून पोचलेले नसतो . हि फेज काही चिरकाल टिकणारी नाही याची जाणीव आम्हाला आहेच , त्यामुळे व्यायाम सुरु केलेला आहेच , पण तूर्तास डाएट या फंदात न पडण्याकडे आमचा कल असण्याचे हे एक मुख्य कारण आहे .
आता दुसरं कारण असं कि या दोन्ही गटाचे फॉलोअर्स यांची मुळातली जीवनशैली पाहता असं वाटतं -
या पैकी किती जण सकाळी लौकर उठून स्वतः घरातल्यांचे डबे , चहा , नाश्ते , स्वैपाक यावरून पूर्ण वेळ अथवा अर्धा वेळ बाहेरचे काम करून आल्यावर परत ओट्यापाशी उभे राहून किंवा पगारी बायका च्या कामांव्यतिरिक्त करण्याची घरातील अव्याहत कामे उरकून दीक्षित अथवा दिवेकर जीवनपद्धती फॉलो करू शकत असतील ?
यातील बहुतांश जणांना किमान सकाळचा नाश्ता करून दुपारचा डबा अथवा जेवण आणि रात्रीचे डायरेक्ट जेवण या तीन वेळा तरी नियमित आणि शांतपणे उपभोगता येतात कि नाही तो देव  जाणे .
तिसरा मुद्दा असा कि दीक्षित दिवेकर किंवा कुठलेही डाएट फॉलो करणाऱ्या किती व्यक्ती  स्वतःच्या हिमतीवर ती ती पद्धत फॉलो करतात? अनेकदा कुणीतरी पगारी मदतनीस / स्वयंपाकी / फॅमिली मेम्बर त्यांना त्या त्या पद्धती बिनचूक वेळेवर पाळण्यात मदत करत असतो . दर दोन तासांनी खायच्या पदार्थांची तजवीज अथवा दिवसातून दोनदाच जेवायच्या वेळी अन्न आणि त्या ५५ मिनिटातील सर्व घटक कुणीतरी दुसरा तुम्हाला सोय आणि सोबत म्हणून पाळणारा आणि बरेचदा स्वतः ना पाळणारा / री जय्यत तयारीनिशी हजर करत असतो .
यात अनेक सन्माननीय अपवाद असतील यात शंका नाही . पण बहुतांशी चित्र मात्र असंच आहे .
सध्यातरी या पैकी कुठल्याच गटात सामील व्हायला माझाकडे मोकळा वेळ , फौजफाटा आणि मुख्य करून आंतरिक इच्छा या पैकी काहीच नाही . त्यामुळे दिवसातून ४ ठळक भुका पाळणे आणि व्यायामात खंड न पडावा या कडे लक्ष केंद्रित करणे एवढ्या बाबींवर मी अल्पसंतुष्ट आहे.
या जीवनशैली फॉलो करणाऱ्यांचे कौतुक आहेच आणि त्या हि पेक्षा त्यांना त्यात अनाम साथ देणाऱ्या कुटुंब घटकांना शतशः नमन. 

रविवार

स्थळ : रूपाली , पुणे
मागे ब्रेकफास्ट ला रूपाली मधे नवर्याला एक अजब अनुभव आला. नवरा आणि दोन मित्र बसलेले असताना एक मध्यमवयीन गृहस्थ त्यांच्या टेबलापाशी आले , स्वतःची ओळख सांगितली, आणि त्याच टेबलाच्या एका रिकाम्या खुर्ची वर बसू का अशी विचारणा केली.
अशा वेळी साधारण पणे सभ्य सहृदय माणसं वागतात तसेच वागून या मंडळींनी त्यांना बसा असे सांगितले आणि पुढचा पूर्ण वेळ झक्क मारली आणि बसा म्हटलं असं म्हणायची वेळ त्या गृहस्थांनी आणली.
मित्र त्यांचं त्यांचं बोलत होते.....
या गृहस्थांनी 2 पुस्तकं टेबलावर काढली आणि मधेच बोलू लागले. ' मी अमूक इतकी पुस्तकं लिहिली आहेत, अमूक इतकी वर्ष मी स्तंभलेखक होतो, परीक्षणं लिहितो वगैरे वगैरे सांगू लागले.
त्यांनी बरोबर आणलेली पुस्तके या मंडळींना दिली. इथपर्यंत सुद्धा ठीक होतं.
पुन्हा मित्रमंडळी आपल्या विषयांकडे वळली तरी हे महाशय गप्प बसायचं नाव घेईनात. जो विषय निघेल त्यात ते घुसून आपले मुद्दे मांडू लागले.
त्यांनी बोलण्याच्या ओघात ज्या आजूबाजूच्या टेबलांकडे कटाक्ष टाकला आणि ओळख दाखवायचा प्रयत्न केला त्या सर्व सदस्यांनी त्यांच्याकडे बघितलं न बघितल्यासारखं केलं. 
वेटर जाता येता कपाळावर आठी पाडून घेत होता.
म्हणजे एकूण प्रकरण नेहमीचं होतं. पण आज यांच्या वाट्याला आलं होतं हे या मित्रांनी ताडलं. मित्र ही खरंतर रूपाली चे रेग्युलर्स होते पण आज बकरे बनायची पाळी यांची होती.
कसंबसं खाणं आणि बोलणं आवरतं घेऊन मंडळी ऊठून चालती झाली.
इतक्या लवकर ब्रेकफास्ट भेट आटपून गडी घरी हजर म्हटल्यावर मीही चाट.
हे सगळं गम्मत म्हणून सांगायला आणि सोडून द्यायला ठीकच आहे पण यातून टेक होम धडा इतकाच ( टीचर झाल्यापासून हे असं होतं.....moral of the story  सांगायची वाईट सवय लागलीय ) ..........
आत्ता शी  साठीच्या वयात असताना या गृहस्थांचं तारतम्य सुटत चाललंय, दुसरं बालपण चालू झाल्याच्या या खुणा ते ओळखू शकत नाहियेत, असं जाहीर हसं व्हायची वेळ आपल्यावर आपण ओढवून घेत आहोत हेही कदाचित त्यांना समजत नाहिये, या सगळ्या मागे कदाचित अचानक कमी झालेली क्रियाशीलता, निवृत्ती चं ठोस नियोजन नसणं , किंवा इतर अनेक मानसिक , सामाजिक कारणं असतील.......
आपल्यावर ही वेळ येणारच नाही हे म्हणणं हा निव्वळ माज आहे. हे होऊ नये म्हणून आपल्या हातात असतील त्या उपाययोजना आपणं करत आहोत ना हे ठणकवून स्वतःला अधनंमधनं विचारलं तरी बास झालं.

Saturday, September 22, 2018

झगडा

एकाच वेळी दोन झगडे
नेहमीचेच, तरीही तगडे
एक स्वतःशी, एक जगाशी
खुळच ते, कवटाळले उराशी

छुपे त्यांचे गनिमी कावे,
बेसावध जीवास पकडीत घ्यावे
याचे पाहावे कि त्याचे ऐकावे
मी मी म्हणती दोन्ही बापडे

जगा कडे केला काणाडोळा जरी
आतला भुंगा सदैव भुणभुण करी
आधी त्यालाच सामोरे जावे
आपलाच आहे, समजावून सांगावे

जगाला तर काय अगणित हात
लावतील बोल,  आणतील वात
आतले शमले तसेच बाहेरचे हि विझेल
दोघांना केले माफ तर प्रश्नच मिटेल.
- मीनल .